Xung đột Nga – Ukraina: Việt Nam có thể nghiên cứu thanh toán dùng đồng rúp?

© Sputnik / Vladimir Trefilovtiền rúp Nga
tiền rúp Nga - Sputnik Việt Nam, 1920, 04.04.2022
Cả Nga và Ukraina đều là những đối tác truyền thống và quan trọng của Việt Nam.
Chuyên gia phân tích những tác động từ cuộc xung đột Nga – Ukraina đến nền kinh tế, nhấn mạnh, đây là cơ hội để Việt Nam hưởng lợi từ việc EU rời hoạt động kinh doanh khỏi khu vực bất ổn.
TS. Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nêu quan điểm, trong bối cảnh Nga bị loại khỏi hệ thống thanh toán SWIFT, Việt Nam có thể nghiên cứu khả năng kinh doanh bằng đồng rúp, hay đổi hàng với Nga, hạn chế dùng ngoại tệ để tránh biến động tỷ giá.

“Cả Nga và Ukraina đều quan trọng với Việt Nam”

TS. Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng, Tổng cục Thống kê đã có nghiên cứu đánh giá về những tác động của cuộc xung đột Nga – Ukraina đến kinh tế Việt Nam.
Theo chuyên gia khủng hoảng Nga-Ukraina gây nhiều hệ lụy đối với kinh tế thế giới cũng như nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, trong khủng hoảng, vẫn luôn có những cơ hội. Điều cần thiết bây giờ là cả nhà nước và doanh nghiệp cần có những biện pháp phù hợp để ứng phó hiệu quả với các biến động trên thế giới.
 Tiền mặt là ổ vi trùng nguy hiểm - Sputnik Việt Nam, 1920, 02.04.2022
Vì sao kinh tế Việt Nam không lo lạm phát như thế giới?
Lý giải vì sao Việt Nam khó tránh khỏi bị tác động xung quanh tình hình Ukraina, TS. Nguyễn Bích Lâm chỉ rõ trên cổng thông tin điện tử Chính phủ rằng, cả Nga và Ukraina đều là những đối tác thương mại truyền thống và quan trọng của Việt Nam.
“Khủng hoảng Nga-Ukraina làm kinh tế Việt Nam không tránh khỏi hệ lụy. Bởi cả Nga và Ukraina đều là những đối tác thương mại truyền thống và quan trọng của Việt Nam tại khu vực Á-Âu”, TS. Lâm nêu quan điểm.
Trong đó, về kim ngạch thương mại, Liên bang Nga hiện xếp thứ nhất trong số đối tác của Việt Nam ở khu vực này, còn Ukraina đứng thứ sáu. Dẫn chứng về trao đổi thương mại song phương, TS. Nguyễn Bích Lâm cho biết, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu giữa Việt Nam với Nga và Ukraina năm 2021 vào khoảng 7,6 tỷ USD, chiếm 1,2% trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước, trong đó kim ngạch xuất, nhập khẩu giữa Việt Nam và Nga đạt 7,14 tỷ USD tăng 25,9% so với năm 2020, đứng thứ 21 trong số các đối tác thương mại chính của Nga.
Cùng với đó, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Nga trong khu vực ASEAN, đối tác lớn thứ 5 trong các nền kinh tế APEC.
Điển hình, năm 2021, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Nga đạt 4,89 tỷ USD, tăng 20,9% so với năm 2020. Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam từ Nga đạt 2,25 tỷ USD, tăng 38,3%. Việt Nam xuất siêu sang Nga 2,64 tỷ USD. Theo nguyên lãnh đạo Tổng cục Thống kê, Việt Nam chủ yếu xuất khẩu sang Nga điện thoại các loại và linh kiện; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; hàng dệt may.
“Ba nhóm hàng này chiếm khoảng 57% kim ngạch xuất khẩu sang Nga, đây sẽ là các nhóm hàng bị tác động nhiều nhất trong thời gian tới”, chuyên gia lưu ý.
Ngoài ra, kim ngạch xuất khẩu nhóm sản phẩm nông nghiệp và thủy sản chiếm khoảng 15,8% tổng kim ngạch xuất khẩu, là nhóm sản phẩm cũng sẽ bị ảnh hưởng, mặc dù Nga không phải là thị trường lớn của các mặt hàng này.
Đồng Việt Nam - Sputnik Việt Nam, 1920, 24.03.2022
Việt Nam sẽ trở thành nền kinh tế nghìn tỷ USD năm 2040, VND mạnh lên
Ông Lâm cũng nhấn mạnh, Việt Nam xuất sang thị trường Nga và Ukraina lượng hàng hoá không lớn nhưng có sự lan tỏa ra khu vực liên minh Á-Âu là thị trường Việt Nam đã ký FTA. Do đó, sự đứt gãy hoạt động thương mại sẽ tác động đến cả những thị trường liên quan khác.
Điển hình như việc, Việt Nam nhập khẩu từ Nga và Ukraina chủ yếu là lúa mì, hải sản, phân bón, gỗ và sản phẩm gỗ. Trong đó, chuyên gia chỉ rõ, dù kim ngạch nhập khẩu gỗ trực tiếp từ Nga không lớn chỉ khoảng 2% tổng kim ngạch nhập khẩu gỗ. Tuy nhiên, Việt Nam lại nhập khẩu gỗ khá lớn từ châu Âu với nguyên liệu gỗ của Nga.

Tác động từ xung đột Nga – Ukraina đến kinh tế Việt Nam

Theo TS. Nguyễn Bích Lâm, cũng như xu hướng chung của thế giới, nền kinh tế Việt Nam với độ mở lớn, tham gia nhiều hiệp định thương mại đa phương và song phương, hội nhập sâu rộng vào kinh tế thế giới nên khó tránh khỏi các tác động.
Bên cạnh đó, nguyên, nhiên vật liệu nhập khẩu cho sản xuất chiếm tỷ lệ cao, khi kinh tế thế giới suy giảm và lạm phát cao, đặc biệt kinh tế của các đối tác quan trọng với Việt Nam suy giảm sâu sẽ tác động trực tiếp và gián tiếp đến đà phục hồi và phát triển kinh tế đất nước.
Công ty TNHH in bao bì YUTO Việt Nam, Khu Công nghiệp Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh thực hiện linh hoạt giải pháp vừa sản xuất, vừa chống dịch - Sputnik Việt Nam, 1920, 11.03.2022
WB lo rủi ro từ quan hệ Nga – Ukraina, chuyên gia nói kinh tế Việt Nam “đủ nguồn lực mạnh”
Đầu tiên là việc thiếu hụt nguồn cung. Nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê cho biết, trong khi Đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu do đại dịch Covid-19 gây ra chưa được khắc phục thì khủng hoảng Nga-Ukraina làm trầm trọng hơn tình trạng này.
Ông Lâm lưu ý, việc thiếu hụt nguồn cung ảnh hưởng tới nguồn cung nguyên, nhiên vật liệu dùng cho sản xuất của Việt Nam, tác động trực tiếp đến lạm phát và tăng trưởng.
Đồng thời, hoảng Nga-Ukraina còn làm chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, ảnh hưởng đến kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Nhất là đối với kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng điện, điện tử vì cả Nga và Ukraina là 2 nhà cung cấp lớn những vật liệu quan trọng để sản xuất các nguyên phụ liệu cấu thành các thiết bị điện tử như nickel, palladium nên bất kỳ hạn chế hay gián đoạn nào về nguồn cung hàng hóa Nga có thể gây gián đoạn chuỗi sản xuất thiết bị điện tử.
Lĩnh vực xăng dầu cũng được đánh giá sẽ chịu tác động khi trong những năm gần đây, Việt Nam nhập siêu khoảng 6 tỷ USD đối với mặt hàng xăng dầu. Khi giá xăng dầu tăng cao, giá trị nhập siêu mặt hàng này cũng sẽ tăng.
Mặt khác, khủng hoảng Nga-Ukraina cùng với cấm vận sẽ khiến việc giao - nhận hàng xuất, nhập khẩu của Việt Nam với Nga bị chậm, chi phí vận chuyển tăng cao, làm tăng chi phí. Ngoài ra, khi đồng rúp mất giá cũng sẽ ảnh hưởng đến nguồn thu và ngoại tệ của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.
Bên cạnh đó, việc Nga bị loại khỏi hệ thống của SWIFT đã và đang có các tác động nhất định tới hoạt động kinh tế và giao thương của Việt Nam.
“Trước mắt sẽ không ảnh hưởng nhiều tới kim ngạch xuất khẩu nhưng về lâu dài, điều này sẽ tác động tới tâm lý và giao dịch thương mại của doanh nghiệp, các khách hàng có hoạt động đầu tư, giao thương với Nga, trong đó có cả Việt Nam sẽ chịu tác động nhất định”, TS. Nguyễn Bích Lâm phân tích.
Tiếp đó, chuyên gia đánh giá về gia tăng áp lực lạm phát đối với nền kinh tế. Theo ông Nguyễn Bích Lâm, khủng hoảng Nga-Ukraina là một trong những nguyên nhân chính làm gia tăng thêm giá hàng hóa trên thị trường thế giới.
Sản lượng sản xuất và thị phần xuất khẩu một số mặt hàng nguyên, nhiên vật liệu phục vụ sản xuất và tiêu dùng như: Xăng dầu, khí đốt, lúa mì, nhôm, nickel, ngô… của Nga và Ukraina đều rất lớn. Vì vậy nếu cuộc khủng hoảng Nga-Ukraina kéo dài có thể gây khó khăn về nguồn cung các loại nguyên, nhiên vật liệu này trong thời gian tới, ảnh hưởng tới quá trình phục hồi và phát triển kinh tế Việt Nam.
Dầu - Sputnik Việt Nam, 1920, 10.03.2022
Dầu khí, kinh tế Việt Nam trong căng thẳng Nga - Ukraina
Chỉ riêng mặt hàng xăng dầu trong nước bình quân quý I/2022 tăng 48,81% so với cùng kỳ năm trước, đóng góp tới 1,76 điểm phần trăm trong mức lạm phát bình quân 1,92% của 3 tháng đầu năm nay. Song song với đó, giá gas trong nước biến động theo giá xăng dầu và giá gas thế giới, bình quân quý I/2022 giá gas tăng 21,04% so với cùng kỳ năm trước, làm CPI chung tăng 0,31 điểm phần trăm.
Bên cạnh xăng dầu và gas, giá các loại nông sản như: Lương thực, bông; thức ăn chăn nuôi; phân bón; kim loại công nghiệp; sắt thép xây dựng tăng cao sẽ tạo áp lực rất lớn đến mục tiêu kiểm soát lạm phát năm nay của Việt Nam.
“Áp lực lạm phát năm nay của nước ta chịu tác động khá lớn do nhập khẩu lạm phát từ bên ngoài và lạm phát chi phí đẩy”, TS. Nguyễn Bích Lâm bày tỏ.
Trong đó, khủng hoảng Nga-Ukraina làm giá nhập khẩu một số nguyên, nhiên vật liệu đầu vào cho sản xuất trong nước quý I/2022 so với cùng kỳ năm trước tăng cao như: Giá nhập khẩu sắt thép tăng 43,87%; giá xăng dầu tăng 40,44%; giá thức ăn gia súc và nguyên liệu tăng 27,73%.
Đồng thời, xung đột Nga-Ukraina cũng tác động tới đầu tư của Nga và các đối tác liên quan tại Việt Nam.
Nhắc lại việc Nga có nhiều dự án đầu tư trực tiếp tại Việt Nam, chủ yếu trong lĩnh vực dầu khí và điện, chuyên gia Nguyễn Bích Lâm dẫn chứng, chẳng hạn dự án nhiệt điện Long Phú 1 do Power Machines (PM) của Nga làm tổng thầu bị chậm kế hoạch 2 năm do công ty PM bị liệt vào danh sách cấm vận của Mỹ.
“Hay như dự án điện gió ngoài khơi Vĩnh Phong với liên doanh Zarúpezhneft JSC của Nga và DEME Concessions của Bỉ, đã ký biên bản ghi nhớ từ tháng 4/2021”, ông Lâm chỉ rõ.

Khách Nga đóng góp lớn cho du lịch Việt Nam

Tác động tiếp theo là về du lịch. Tình hình Nga – Ukraina có thể khiến du lịch quốc tế phục hồi chậm. TS. Nguyễn Bích Lâm so sánh, năm 2019, trước khi xảy ra dịch Covid-19, Việt Nam đón khoảng 4,5 triệu lượt khách Nga, chiếm 25% tổng lượng khách quốc tế đến Việt Nam.
Đáng chú ý, theo nguyên lãnh đạo Tổng cục Thống kê, trung bình một du khách Nga chi tiêu ở Việt Nam khoảng 1.600 USD cho một chuyến thăm, cao hơn mức trung bình 900 USD của khách du lịch quốc tế.
Khách du lịch đeo khẩu trang bảo vệ tại thành phố nghỉ mát Nha Trang tại Việt Nam - Sputnik Việt Nam, 1920, 14.02.2022
Việt Nam đề xuất mở cửa du lịch quốc tế hai chiều từ 15/3
Hiện nay, do đồng tiền mất giá, lạm phát tăng cao, kinh tế Nga đang đối mặt với nhiều khó khăn sẽ ảnh hưởng tới quyết định đi du lịch của người Nga. Ông Lâm phân tích, việc các hãng hàng không Nga không được phép đưa công dân của họ ra nước ngoài để đi nghỉ cũng sẽ ảnh hưởng đến du lịch.
“Chỉ riêng khách Nga đã làm thất thu cho lĩnh vực du lịch nước ta khoảng trên 7 tỷ USD. Con số này cho thấy Nga là thị trường mũi nhọn, đầy tiềm năng của ngành du lịch Việt Nam”, TS. Nguyễn Bích Lâm nhấn mạnh.
Ở góc độ ‘lạm phát hàng không’, chuyên gia diễn giải, việc để đảm bảo an ninh, an toàn hàng không các hãng hàng không phải bay vòng khiến thời gian bay và giá vé tăng cao cũng là trở ngại và ảnh hưởng không nhỏ tới du lịch Việt Nam.
Theo TS. Nguyễn Bích Lâm, nhìn chung, kinh tế Việt Nam không tránh khỏi những hệ luỵ từ xung đột Nga-Ukraina. Bên cạnh tác động trước mắt, như giá xăng dầu và nhiều mặt hàng thiết yếu tăng cao, Việt Nam cũng sẽ phải tìm cách đối phó với những hệ luỵ lâu dài do Mỹ, phương Tây và nhiều nước trên thế giới áp dụng các biện pháp trừng phạt Nga và do chuỗi cung ứng toàn cầu bị đứt gãy.

Việt Nam hưởng lợi từ việc doanh nghiệp EU di dời cứ điểm sản xuất

Ngoài những ảnh hưởng nhất định nêu trên, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê cũng khẳng định, căng thẳng Nga – Ukraina cũng mở ra những cơ hội đáng lưu ý cho Việt Nam.
“Bên cạnh một số bất lợi, cuộc khủng hoảng Nga-Ukraina vẫn mang cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam khi doanh nghiệp nước ngoài rời đi, bỏ lại những thị phần có thể tiếp cận”, TS. Nguyễn Bích Lâm bày tỏ.
Ông Lâm phân tích cụ thể hơn về cơ hội hưởng lợi của Việt Nam, theo đó, căng thẳng Nga và phương Tây nổ ra, thị trường tại các nước này tiềm ẩn rủi ro, nhiều nhà đầu tư sẽ đẩy nhanh hơn quá trình đa dạng hóa, chuyển dịch chuỗi cung ứng, dòng vốn đầu tư, tìm kiếm địa chỉ an toàn hơn.
Thủ tướng Phạm Minh Chính với đại diện doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam - Sputnik Việt Nam, 1920, 10.09.2021
Việt Nam lo các doanh nghiệp EU rời bỏ đất nước
“Đây là điểm thuận lợi cho Việt Nam với tình hình chính trị ổn định, kinh tế tăng trưởng khá, môi trường đầu tư, kinh doanh ngày càng được cải thiện”, TS. Lâm nhấn mạnh.
Đặc biệt, khi các doanh nghiệp nước ngoài rời khỏi thị trường Nga bỏ lại thị phần để doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận.
Theo đó, Việt Nam có cơ hội tốt để tăng cường thâm nhập thị trường EU, chủ yếu trong lĩnh vực nông phẩm và lương thực thay thế hàng từ Nga và Ukraina.
“Nhìn rộng hơn, Việt Nam có cơ hội hưởng lợi từ việc EU có thể di dời hoạt động kinh doanh tại khu vực bất ổn địa chính trị, đến nơi có chính sách hợp lý và chính trị ổn định. Vì vậy, thời gian tới, FDI có thể sẽ chuyển hướng vào khu vực như Đông Nam Á, Đông Bắc Á”, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê chỉ rõ.

Việt Nam có thể nghiên cứu khả năng kinh doanh bằng đồng rúp?

Đề cập đến các giải pháp để nền kinh tế Việt Nam có thể tận dụng tốt cơ hội từ tình hình Ukraina mang lại, TS. Nguyễn Bích Lâm cho rằng, nhiều biện pháp cần được kết hợp như nâng cao khả năng chống chịu, tự chủ của nền kinh tế, tránh rủi ro trong thanh toán, đảm bảo khai thác hiệu quả các FTA, tăng cường nguồn cung trong nước và đa dạng hóa thị trường.
“Trong bối cảnh những bất định trên thế giới diễn ra với tần suất dày hơn và khó lường, Việt Nam cần có chiến lược xây dựng thể chế kinh tế, nâng cao khả năng chống chịu và tính tự chủ của nền kinh tế”, chuyên gia khuyến nghị.
Theo ông Lâm, cần xây dựng Chiến lược an ninh năng lượng, đảm bảo đủ năng lượng cho nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội, sử dụng tối đa năng lượng tái tạo và năng lượng sạch, thân thiện với môi trường. Trong khi đó, Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội cần bổ sung quan điểm và các giải pháp nâng cao tính tự chủ, khả năng chống chịu và quản trị rủi ro.
Công nhân sản xuất sản phẩm dệt nhuộm tại công ty TNHH Dệt nhuộm Jasan Việt Nam (Khu công nghiệp dệt may Phố Nối B, huyện Yên Mỹ, Hưng Yên) có vốn đầu tư 100% của Trung Quốc.  - Sputnik Việt Nam, 1920, 30.07.2019
Doanh nghiệp TPHCM làm gì để đẩy mạnh xuất khẩu sang EU?
“Chính phủ, các hiệp hội doanh nghiệp và chính cộng đồng doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ về luật cấm vận của Mỹ, đồng thời tiến hành thảo luận ngay với đối tác Mỹ để tránh bị chế tài khi vi phạm các biện pháp cấm vận đối với Nga”, chuyên gia lưu ý cần đề phòng các động thái khó đoán của Hoa Kỳ.
TS. Nguyễn Bích Lâm cho rằng, Chính phủ cần chỉ đạo các bộ, ngành tiếp tục cải cách hành chính, triển khai các giải pháp tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Bên cạnh đó, phải phòng ngừa rủi ro trong thanh toán. Cụ thể, Ngân hàng Nhà nước khẩn trương hướng dẫn doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất, nhập khẩu các hình thức thanh toán và biện pháp phòng ngừa rủi ro trong thanh toán khi ký kết hợp đồng để tháo gỡ khó khăn về thanh toán do các ngân hàng Nga bị loại khỏi hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT.
Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước cần nghiên cứu hình thành các kênh chi trả thanh toán với các ngân hàng và doanh nghiệp Nga, cũng như qua các phương tiện chưa bị cấm vận để giúp doanh nghiệp trong nước có thể tiếp tục giao dịch với đối tác Nga một cách hợp pháp.
Đáng chú ý, chuyên gia kiến nghị nghiên cứu khả năng kinh doanh bằng đồng tiền Nga.
“Nghiên cứu khả năng kinh doanh bằng đồng rúp, hạn chế sử dụng ngoại tệ để tránh biến động tỷ giá, áp dụng các phương thức thanh toán bù trừ bằng đồng rúp hay đổi hàng với Nga để hạn chế việc chuyển tiền qua ngân hàng”, TS. Nguyễn Bích Lâm đề nghị.

Việt Nam cần ứng phó nhanh khi tình hình thế giới diễn biến khó lường

Một giải pháp quan trọng khác, theo nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, đó là cần đảm bảo cung cầu cho thị trường trong nước, khai thác hiệu quả các FTA. Ông Lâm đề nghị, Bộ Công Thương theo dõi nắm bắt, cập nhật thường xuyên tình hình căng thẳng về chính trị, ngoại giao, sự chuyển hướng trong chính sách kinh tế, thương mại, đầu tư của các nước, cung cấp thông tin kịp thời cho các bộ, ngành có liên quan để có giải pháp xử lý.
Đồng thời, Bộ Công Thương theo dõi sát biến động cung cầu các mặt hàng chiến lược nhạy cảm, kịp thời có giải pháp điều hành phù hợp, tận dụng cơ hội về giá để sản xuất, xuất khẩu và đảm bảo cung cầu cho thị trường trong nước.
Singapore - Sputnik Việt Nam, 1920, 01.10.2019
EAEU và Singapore ký Hiệp định về thành lập FTA
Đẩy mạnh khai thác hiệu quả các FTA đã ký với các quốc gia, lãnh thổ, đặc biệt là FTA với Liên minh kinh tế Á-Âu; các nước khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
TS. Nguyễn Bích Lâm cũng đề nghị, đa dạng hoá thị trường xuất, nhập khẩu, đảm bảo luồng hàng hoá xuất nhập khẩu được thông suốt. Đẩy mạnh hợp tác, kết nối giữa các nền kinh tế.
“Để ứng phó với xung đột Nga-Ukraina, cộng đồng doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường và nguồn cung, đồng tiền thanh toán, chủ động đàm phán với các đối tác về phương án vận chuyển hàng hóa, phương thức kinh doanh”, ông Lâm nhấn mạnh.
Đồng thời các doanh nghiệp cần rà soát lại hợp đồng và hồ sơ pháp lý bảo đảm chủ động trong trường hợp xảy ra tranh chấp. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất khẩu lưu ý áp dụng các biện pháp phòng ngừa rủi ro trong thanh toán khi ký kết và thực hiện hợp đồng.
TS. Nguyễn Bích Lâm nhìn nhận, tình hình chính trị, kinh tế thế giới diễn biến mau lẹ, khó lường, các biện pháp trừng phạt và trả đũa khốc liệt chưa từng có, vì vậy những chính sách và giải pháp phải nhanh, điều chỉnh ngay khi có vấn đề phát sinh.
“Trong bối cảnh hiện nay, không nhất thiết phải ban hành chính sách trung và dài hạn cho 2 năm, 5 năm mà chính sách, giải pháp cần thiết thực, đảm bảo minh bạch, gắn với đòi hỏi của thực tiễn cuộc sống”, TS. Nguyễn Bích Lâm lưu ý.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала