01:29 27 Tháng Mười 2020
75 năm Chiến thắng
URL rút ngắn
30
Theo dõi Sputnik trên

Vào ngày 5 tháng 8 năm 1941, các cuộc giao tranh đầu tiên đã bùng phát ở những đường tiến đến thành phố Odessa. Cuộc phòng thủ thành phố ven biển là trận phòng thủ đầu tiên và là một trong những chiến dịch phòng thủ thành công nhất trong Thế chiến II.

Lực lượng của Đức Quốc xã đông hơn đội quân phòng thủ thành phố Odessa gấp năm lần. Các chiến sĩ Hồng quân và thủy thủ của Hạm đội Biển Đen đã đẩy lùi tất cả các đợt tấn công của quân Đức và đã rời khỏi vị trí chỉ sau khi có lệnh của chỉ huy.

Trên đất và trên không

Ngay trước khi bắt đầu những trận đánh trên bộ, các máy bay Đức đã ném bom xuống thành phố. Kể từ ngày 22 tháng 7 năm 1941, Không quân Đức Quốc xã (Luftwaffe) không kích ồ ạt Odessa. Thông thường, những vụ đánh bom được thực hiện vào lúc hoàng hôn hoặc lúc bình minh, để gây khó khăn cho các chiến sĩ phòng không ngắm trúng mục tiêu và bắn chính xác.

Một trong những chiếc máy bay Đức đầu tiên bị bắn hạ gần Odessa
© Sputnik / Anatoly Egorov
Một trong những chiếc máy bay Đức đầu tiên bị bắn hạ gần Odessa

Mục tiêu tấn công của không quân Đức là các tàu chiến, cũng như các cơ sở chiến lược quan trọng nhất. Trên mặt đất, các chiến sĩ của Lữ đoàn Phòng không số 15 dưới sự chỉ huy của Đại tá Ivan Shilenkov đã giáng trả các cuộc tấn công. Và trên không có trung đoàn tiêm kích số 69 dưới sự chỉ huy của Thiếu tá Lev Shestakov, người sẽ được phong danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

Người chỉ huy đã nêu một tấm gương cho cấp dưới. Đến tháng 9 năm 1941, Shestakov đã bắn hạ ba máy bay địch trên bầu trời Odessa, và tám chiếc nữa đã bị bắn rơi trong các trận không chiến với sự tham gia của anh. Mặc dù các phi công chiến đấu chủ yếu trên những máy bay lỗi thời I-16, nhưng, trung đoàn số 69 đã trở thành một lá chắn mạnh mẽ bảo vệ thành phố.

Đài tưởng niệm các phi công của Trung đoàn tiêm kích 69
© Sputnik / Inyakin
Đài tưởng niệm các phi công của Trung đoàn tiêm kích 69

Bảo vệ thành phố đến hơi thở cuối cùng

Vào ngày 5 tháng 8 năm 1941, Phương diện quân Nam của Tướng Ivan Tyulenev đã nhận được lệnh từ Bộ Tư lệnh Tối cao: giữ thành phố bằng mọi giá. Tình hình chiến lược chung vào đầu tháng 8 đã là bất lợi đối với quân đội Liên Xô. Quân địch đang tiến theo nhiều hướng, đánh lui Hồng quân. Trước hiểm hoạ đột phá tại cánh phải của Phương diện quân Nam, tướng Tyulenev phải hướng tất cả các lực lượng vào đó.

  • Tàu thuyền phóng ngư lôi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu gần bờ Biển Đen ở khu vực Odessa
    Tàu thuyền phóng ngư lôi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu gần bờ Biển Đen ở khu vực Odessa
    © Sputnik / Yakov Khalip
  • Tàu ngầm đuổi theo tàu chiến Đức gần bờ biển Odessa
    Tàu ngầm đuổi theo tàu chiến Đức gần bờ biển Odessa
    © Sputnik / Yakov Khalip
  • Xe tăng Liên Xô T-34-85 trong trận chiến giải phóng thành phố Odessa
    Xe tăng Liên Xô T-34-85 trong trận chiến giải phóng thành phố Odessa
    © Sputnik / Olga Lander
  • Thủy thủ Liên Xô chĩa súng máy phòng không vào máy bay địch
    Thủy thủ Liên Xô chĩa súng máy phòng không vào máy bay địch
    © Sputnik / Georgy Zelma
  • Một người phụ nữ từng tham gia các trận đánh giải phóng Odessa
    Một người phụ nữ từng tham gia các trận đánh giải phóng Odessa
    © Sputnik / Georgy Zelma
  • Các tàu chiến của Hạm đội Biển Đen bảo vệ thành phố Odessa
    Các tàu chiến của Hạm đội Biển Đen bảo vệ thành phố Odessa
    © Sputnik / Georgy Zelma
  • Hỏa hoạn tại cảng Odessa do Đức quốc xã gây ra
    Hỏa hoạn tại cảng Odessa do Đức quốc xã gây ra
    © Sputnik / Georgy Zelma
  • Các đơn vị quân đội Liên Xô diễu hành qua các đường phố của thành phố Odessa được giải phóng
    Các đơn vị quân đội Liên Xô diễu hành qua các đường phố của thành phố Odessa được giải phóng
    © Sputnik / Georgy Zelma
  • “Đồi Vinh quang” tưởng niệm các chiến sĩ bảo vệ thành phố Odessa trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, những năm 1941-1945
    “Đồi Vinh quang” tưởng niệm các chiến sĩ bảo vệ thành phố Odessa trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, những năm 1941-1945
    © Sputnik / Papikyan
1 / 9
© Sputnik / Yakov Khalip
Tàu thuyền phóng ngư lôi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu gần bờ Biển Đen ở khu vực Odessa

Trong bối cảnh này, Tư lệnh Phương diện quân Nam đã giao nhiệm vụ bảo vệ Odessa cho cụm quân Primorsky thuộc khu phòng thủ Odessa do Tướng Georgy Sofronov chỉ huy. Các thủy thủ của Hạm đội Biển Đen đã yểm trợ cụm quân này: thành phố là một cảng lớn, nơi neo đậu của các tàu chiến.

Đặt cược vào quân đội Rumani

Vào ngày 20 tháng 8 năm 1941, các đơn vị quân đội của Rumani và Đức đã thực hiện đợt tấn công đầu tiên vào thành phố Odessa. Quân đội Liên Xô đã ngăn chặn cuộc tấn công của 17 sư đoàn và 7 lữ đoàn địch cách thành phố 10-14 km.

Mỗi ngày, 10-12 nghìn phụ nữ và thanh thiếu niên đã tham gia hỗ trợ quân đội: đào hào, dựng hàng rào dây thép gai. Trong quá trình phòng thủ, cư dân thành phố Odessa đã gài 40 nghìn quả mìn, đào hơn 250 km hào chống tăng, xây dựng hơn 250 chướng ngại vật trên các đường phố.

Cư dân Odessa dựng rào chắn trên đường phố
© Sputnik / Georgy Zelma
Cư dân Odessa dựng rào chắn trên đường phố

Thanh thiếu niên làm việc tại các nhà máy đã sản xuất khoảng 300 nghìn lựu đạn cầm tay và nhiều quả mìn chống tăng và chống bộ binh. Gần 38 nghìn cư dân thành phố Odessa đã đi vào khu hầm mộ để tham gia quân du kích bảo vệ thành phố quê hương.

Tuy nhiên, trong đội ngũ những người bảo vệ thành phố hàng ngày có những mất mát to lớn, và không có cách nào bổ sung lực lượng – tất cả những cư dân thành phố có đủ sức mang vũ khí đều tham gia chiến đấu trong đội ngũ cụm quân Primorsky. Để giải quyết vấn đề này, Sư đoàn bộ binh 157 dưới sự chỉ huy của Đại tá Dmitry Tomilov đã được điều động từ Novorossiysk đến Odessa. Sự xuất hiện của hơn 12 nghìn chiến binh và chỉ huy mới đã hạ nhiệt sự hăng hái của quân Đức.

Rời khỏi thành phố nhưng sẵn sàng tiếp tục chiến đấu

Nhưng, do tình hình chung trên mặt trận Xô-Đức vào cuối tháng 9, cụm quân Primorsky cần phải khẩn trương sơ tán khỏi thành phố Odessa – quân địch đã đột nhập vào Crưm. 86 nghìn binh sĩ và 15 nghìn cư dân Odessa, cũng như hầu hết các thiết bị quân sự, đã được bí mật vận chuyển bằng đường biển từ Odessa đến bán đảo Crưm.

Thủy thủ của Hạm đội Biển Đen tiễn đưa các đồng chí lên đường chiến đấu
© Sputnik / Georgy Zelma
Thủy thủ của Hạm đội Biển Đen tiễn đưa các đồng chí lên đường chiến đấu

Những người bảo vệ thành phố Odessa đã cầm cự anh dũng suốt 73 ngày đêm không cho quân địch tiến lên phía trước. Quân đội Đức Quốc xã đã mất hơn 160 nghìn binh sĩ. Những người bảo vệ thành phố đã bắn rơi 200 máy bay và tiêu diệt 100 xe tăng địch.

Nhưng, vào ngày 16 tháng 10 năm 1941, quân Đức đã vào thành phố. Tuy nhiên, người dân thành phố Odessa tiếp tục quấy phá lực lượng địch– đã bắt đầu cuộc chiến tranh du kích. Trong 907 ngày đêm bị chiếm đóng, lực lượng du kích đã tiêu diệt 3 nghìn binh sĩ của quân đội Đức và tay sai của chúng.

Odessa đã được giải phóng vào ngày 10 tháng 4 năm 1944. Và vào ngày 1 tháng 5 năm 1945, Tư lệnh tối cao đã lần đầu tiên gọi Odessa là một thành phố anh hùng. Về mặt chính thức, danh hiệu “Thành phố Anh hùng” đã được trao cho Odessa vào năm 1965.

Tượng đài các chiến sĩ thủy thủ vô danh tưởng niệm những người lính của cụm quân Primorsky và các thủy thủ của Hạm đội Biển Đen đã bảo vệ thành phố Odessa trong năm 1941
© Sputnik / Svet
Tượng đài các chiến sĩ thủy thủ vô danh tưởng niệm những người lính của cụm quân Primorsky và các thủy thủ của Hạm đội Biển Đen đã bảo vệ thành phố Odessa trong năm 1941