11:45 09 Tháng Bảy 2020
75 năm Chiến thắng
URL rút ngắn
20
Theo dõi Sputnik trên

Leningrad là một thành phố đặc biệt quan trọng của Liên Xô, vì thế quân đội Đức quốc xã dưới sự chỉ huy của Hitler đã lên kế hoạch phá hủy hoàn toàn thành phố này và tiêu diệt những người dân của nó.

Giai đoạn đầu của cuộc phong tỏa

Các trận đánh ác liệt ở ngoại ô Leningrad đã bắt đầu vào ngày 10 tháng 7 năm 1941. Ở giai đoạn đầu, quân Đức trội hơn Hồng quân về nhiều mặt: số quân gấp 2,5 lần, được trang bị nhiều hơn Hồng quân gấp 10 lần về máy bay, gấp 1,2 lần về xe tăng và gấp 6 lần về súng cối.

Cụm tập đoàn quân Bắc của Đức đã được giao nhiệm vụ tiêu diệt các đơn vị Hồng quân ở vùng Baltic, chiếm các căn cứ hải quân trên biển Baltic và đánh chiếm Leningrad trước ngày 21/7/1941.

Các thủy thủ của Hạm đội Baltic lên đường ra mặt trận. Leningrad, năm 1941
© Sputnik / Boris Kudoyarov
Các thủy thủ của Hạm đội Baltic lên đường ra mặt trận. Leningrad, năm 1941

Nhưng cuối cùng, chỉ vào ngày 8 tháng 9 năm 1941, quân Đức quốc xã chiếm được thành phố Shlisselburg và do đó nắm quyền kiểm soát thượng nguồn sông Neva. Kết quả là Leningrad bị cắt khỏi đất liền. Quân Đức quốc xã đã trông đợi rằng thành phố sẽ đầu hàng khi phải đối mặt với nạn đói.

Đó là những trang khủng khiếp nhất trong lịch sử Leningrad, cuộc phong tỏa kéo dài 871 ngày đêm cho đến ngày 27 tháng 1 năm 1944. Đây là cuộc bao vây dài nhất và khủng khiếp nhất trong lịch sử nhân loại. Gần 900 ngày đêm khó khăn và đau khổ, can đảm và vị tha.

Thành phố Leningrad bị bao vây. Các khẩu pháo phòng không bên Nhà thờ Thánh Isaac khai hỏa để giáng trả cuộc đột kích ban đêm của máy bay Đức
© Sputnik / Boris Kudoyarov
Thành phố Leningrad bị bao vây. Các khẩu pháo phòng không bên Nhà thờ Thánh Isaac khai hỏa để giáng trả cuộc đột kích ban đêm của máy bay Đức

Những con số gây ấn tượng mạnh

2 triệu 544 nghìn cư dân thành phố, 343 nghìn cư dân của các khu vực ngoại thành, các đơn vị quân đội bảo vệ thành phố đã bị lọt vào vòng vây. Dự trữ lương thực thực phẩm và nhiên liệu bị hạn chế, lẽ ra chỉ đủ dùng từ một đến hai tháng.

Hơn 640 nghìn dân đã chết vì đói, hàng chục nghìn người thiệt mạng do các vụ pháo kích và ném bom, chết vì yếu sức sau khi được đưa đi sơ tán.

Bất chấp nạn đói và các vụ bắn phá của kẻ thù, cư dân Leningrad vẫn cố gắng chống cự và tiếp tục phòng thủ anh hùng.

  • Cư dân thành phố Leningrad bị bao vây xây dựng các công sự trên đường phố, năm 1941
    Cư dân thành phố Leningrad bị bao vây xây dựng các công sự trên đường phố, năm 1941
    © Sputnik / David Trahtenberg
  • Đại lộ Nevsky tại thành phộ Leningrad bị bao vây, năm 1941
    Đại lộ Nevsky tại thành phộ Leningrad bị bao vây, năm 1941
    © Sputnik / Anatoliy Garanin
  • Cư dân thành phố Leningrad bị bao vây lấy nước từ một lỗ trên đường nhựa xuất hiện sau vụ pháo kích
    Cư dân thành phố Leningrad bị bao vây lấy nước từ một lỗ trên đường nhựa xuất hiện sau vụ pháo kích
    © Sputnik / Boris Kudoyarov
  • Đoàn xe tăng đi qua cổng vòm của toà nhà Bộ Tổng tham mưu đến Quảng trường Cung điện trên đường ra mặt trận, Leningrad
    Đoàn xe tăng đi qua cổng vòm của toà nhà Bộ Tổng tham mưu đến Quảng trường Cung điện trên đường ra mặt trận, Leningrad
    © Sputnik / Boris Kudoyarov
  • Những chướng ngại vật chống tăng trên đường phố tại thành phố Leningrad bị bao vây, năm 1944
    Những chướng ngại vật chống tăng trên đường phố tại thành phố Leningrad bị bao vây, năm 1944
    © Sputnik /
  • Cư dân thành phố xây dựng các công trình phòng thủ trên đảo Vasilyevsky ở Leningrad, năm 1942
    Cư dân thành phố xây dựng các công trình phòng thủ trên đảo Vasilyevsky ở Leningrad, năm 1942
    © Sputnik / David Trahtenberg
  • Cuộc phong tỏa Leningrad. Nữ chiến binh phòng không làm nhiệm vụ chiến đấu, năm 1942
    Cuộc phong tỏa Leningrad. Nữ chiến binh phòng không làm nhiệm vụ chiến đấu, năm 1942
    © Sputnik / Boris Kudouarov
  • Một người phụ nữ với người chồng bị suy yếu vì đói, trong những ngày Leningrad bị bao vây
    Một người phụ nữ với người chồng bị suy yếu vì đói, trong những ngày Leningrad bị bao vây
    © Sputnik / Israil Ozerskiy
  • Leningrad bị phong tỏa
    Leningrad bị phong tỏa
    © Sputnik / Sergei Shimanskiy
  • Học sinh lắp ráp súng máy cho mặt trận tại nhà máy “Linotype”
    Học sinh lắp ráp súng máy cho mặt trận tại nhà máy “Linotype”
    © Sputnik / Grigoriy Chertov
1 / 10
© Sputnik / David Trahtenberg
Cư dân thành phố Leningrad bị bao vây xây dựng các công sự trên đường phố, năm 1941

Các yếu tố quan trọng trong lịch sử của thành phố trên sông Neva là những con số sau đây: hơn 500 nghìn cư dân Leningrad đã tham gia xây dựng các công trình phòng thủ; họ đã xây dựng 35 km chướng ngại vật chống tăng, hơn 4 nghìn ụ súng; 22 nghìn hỏa điểm. Với cái giá là sức khỏe và tính mạng của chính mình, những người Leningrad dũng cảm đã sản xuất hàng nghìn khẩu súng trường cho mặt trận, sửa chữa 2.000 xe tăng, sản xuất 10 triệu đạn pháo và mìn, 225 nghìn súng máy và 12 nghìn súng cối.

Sau vụ không kích của máy bay địch trên đường phố Leningrad bị bao vây
© Sputnik / Israel Ozersky
Sau vụ không kích của máy bay địch trên đường phố Leningrad bị bao vây

Con đường sống

Không phải tất cả mọi người đều có thể đi sơ tán. Sau khi quân Đức bắt đầu pháo kích thường xuyên, tức là ngay vào tháng 9, các tuyến đường sơ tán đã bị cắt đứt. Sau khi bắt đầu cuộc phong tỏa, thành phố Leningrad buộc phải thực hiện chế độ tem phiếu thực phẩm, các trường học đã bị đóng cửa và kiểm duyệt quân sự có hiệu lực.

Chiếc sà lan trên hồ Ladoga vận chuyển lương thực cho thành phố Leningrad bị bao vây, ngày 1 tháng 9 năm 1942
© Sputnik / Boris Kudoyarov
Chiếc sà lan trên hồ Ladoga vận chuyển lương thực cho thành phố Leningrad bị bao vây, ngày 1 tháng 9 năm 1942

Con đường băng qua hồ Ladoga, nơi trở thành “Con đường sống” huyền thoại, có được ý nghĩa đặc biệt sau khi Leningrad bị cắt đứt liên lạc trên bộ với đất nước Liên Xô.

Người điều khiển giao thông trên Con đường sống đi qua Hồ Ladoga, ngày 1 tháng 2 năm 1943
© Sputnik /
Người điều khiển giao thông trên "Con đường sống" đi qua Hồ Ladoga, ngày 1 tháng 2 năm 1943

Giao thông công cộng dừng lại. Vào mùa đông năm 1941, trong thành phố không còn dự trữ nhiên liệu và điện năng. Dự trữ lương thực cũng sắp hết. Vào tháng 1 năm 1942, khẩu phần thực phẩm đã phải rút xuống: mỗi người chỉ được 200/125 g bánh mỳ/ngày. Đến cuối tháng 2 năm 1942 tại Leningrad, hơn 200 nghìn người đã chết vì đói và rét. Nhưng thành phố vẫn sống và tiếp tục chiến đấu: các nhà máy tiếp tục sản xuất các sản phẩm quân sự, các nhà hát và bảo tàng đã làm việc.

Khẩu phần bánh mỳ và tem phiếu bánh mỳ tại thành phố Leningrad bị bao vây, nay là hiện vật tại bảo tàng
© Sputnik / Alexey Varfolomeev
Khẩu phần bánh mỳ và tem phiếu bánh mỳ tại thành phố Leningrad bị bao vây, nay là hiện vật tại bảo tàng
Chiến dịch giải phóng Leningrad

Chiến dịch chọc thủng vòng phong tỏa của Đức đã bắt đầu theo lệnh của Bộ Tổng tư lệnh tối cao Liên Xô vào ngày 12 tháng 1 năm 1943 bằng cuộc tấn công của hai phương diện quân Leningrad và Volkhov ở phía nam hồ Ladoga. Một gờ hẹp giữa hai phương diện quân đã được chọn làm nơi để chọc thủng vòng vây của quân Đức.

Cuộc tấn công của các chiến binh trên Mặt trận Leningrad, năm 1943
© Sputnik / Vsevolod Tarasevich
Cuộc tấn công của các chiến binh trên Mặt trận Leningrad, năm 1943

Vào ngày 18 tháng 1, Sư đoàn Bộ binh số 136 và Lữ đoàn xe tăng số 61 của Phương diện quân Leningrad đã vào Trại công nhân số 5 và kết hợp với các đơn vị của Sư đoàn Bộ binh số 18 của Phương diện quân Volkhov.

Máy bay ném bom yểm trợ các đơn vị của Phương diện quân Volkhov nhằm chọc thủng vòng phong tỏa của quân Đức
© Sputnik / Grigoriy Chertov
Máy bay ném bom yểm trợ các đơn vị của Phương diện quân Volkhov nhằm chọc thủng vòng phong tỏa của quân Đức
Cùng ngày, các đơn vị của Sư đoàn bộ binh số 86 và Lữ đoàn trượt tuyết số 34 đã giải phóng Shlisselburg và quét sạch quân Đức khỏi toàn bộ bờ biển phía nam hồ Ladoga. Trong thời gian 18 ngày, các nhà xây dựng đã dựng cây cầu băng qua sông Neva và đặt đường sắt và đường bộ trong hành lang dọc theo bờ biển. Cuộc phong tỏa của địch đã bị phá vỡ.

Giải phóng thành phố Shlisselburg
© Sputnik / Alexander Brodsky
Giải phóng thành phố Shlisselburg

Vào ngày 14 tháng 1 năm 1944, các đơn vị của hai phương diện quân Leningrad và Volkhov, với sự yểm trợ của pháo binh Kronstadt bước vào phần cuối của chiến dịch giải phóng Leningrad.

Đến ngày 27 tháng 1 năm 1944, quân đội Liên Xô đã đột nhập vào tuyến phòng thủ của Tập đoàn quân số 18 (Đức quốc xã), đánh bại lực lượng chính của nó và tiến sâu 60 km. Sau khi Hồng quân giải phóng các thành phố Pushkin, Gatchina và Chudovo, cuộc bao vây Leningrad đã được dỡ bỏ hoàn toàn.

Lần cuối cùng Không quân Đức đã ném bom xuống Leningrad vào ngày 14 tháng 5 năm 1944.

Các cựu chiến binh tham dự lễ khai mạc tượng đài Sự can đảm của người dân Leningrad tại St. Petersburg, năm 2018
© Sputnik / Alexander Galperin
Các cựu chiến binh tham dự lễ khai mạc tượng đài "Sự can đảm của người dân Leningrad" tại St. Petersburg, năm 2018

Vào ngày 22 tháng 12 năm 1942, Nghị định của Đoàn Chủ tịch Xô viết tối cao đã thiết lập Huy chương "vì sự Bảo vệ Leningrad". Huy chương đã được trao tặng cho khoảng 1,5 triệu người bảo vệ thành phố. Lần đầu tiên Leningrad được gọi là Thành phố Anh hùng trong sắc lệnh của Stalin ngày 1 tháng 5 năm 1945. Năm 1965, danh hiệu này đã chính thức được trao cho thành phố vì lòng dũng cảm, ý chí kiên cường và chủ nghĩa anh hùng vô song thể hiện trong cuộc đấu tranh vì tự do và độc lập của Tổ quốc trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại.

Khu tưởng niệm - Nghĩa trang Piskaryovskoye ở St. Petersburg, nơi của các ngôi mộ tập thể chôn cất nạn nhân của cuộc bao vây Leningrad và lính của mặt trận Leningrad đã hy sinh trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại
© Sputnik / M. Mitrakov
Khu tưởng niệm - Nghĩa trang Piskaryovskoye ở St. Petersburg, nơi của các ngôi mộ tập thể chôn cất nạn nhân của cuộc bao vây Leningrad và lính của mặt trận Leningrad đã hy sinh trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại