04:41 19 Tháng Chín 2020
Báo chí thế giới
URL rút ngắn
Theo
03
Theo dõi Sputnik trên

Theo chuyên gia Chi Wang của South China Morning Post, Tổng thống Donald Trump đang mắc sai lầm khi bác bỏ những thành tựu trong 50 năm phát triển quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc do Richard Nixon gây dựng.

Trong những năm 1970, các nhà lãnh đạo Mỹ đã được các nhà phân tích và ngoại giao dày dạn kinh nghiệm giúp đỡ - và Washington và Bắc Kinh đã có thể tạo cầu nối cho những khác biệt của họ vì lợi ích chung. Ngày nay, Trump bỏ qua tất cả các bài học của quá khứ, cựu trưởng bộ phận Trung Quốc của Thư viện Quốc hội và người đứng đầu Quỹ Chính sách Hoa Kỳ-Trung Quốc (US-China Policy Foundation) viết. 

"Chúng ta bắt Trung Quốc phải trả giá"

Chiến dịch tranh cử trước bầu cử ở Hoa Kỳ đang bước vào giai đoạn nước rút. Như tác giả nhớ lại, trong bối cảnh đại dịch, Trump và Đảng Cộng hòa đã nhiều lần cố gắng chuyển nguyên nhân gây ra cuộc khủng hoảng sức khỏe chưa từng có khiến hơn 180.000 người Mỹ thiệt mạng sang Bắc Kinh. Cụm từ "Chúng ta bắt Trung Quốc phải trả giá" đã trở thành sự kích động của Đảng Cộng hòa. 

"Trump và chính quyền của ông ấy thậm chí đã đi xa đến mức tuyên bố 50 năm qua của quan hệ Trung-Mỹ là đầy ảo tưởng", Chi Wang lưu ý.

Tất nhiên, các chính trị gia Mỹ đã sử dụng chủ đề quan hệ với Trung Quốc trong các chiến dịch của họ trước đây - bắt đầu với câu hỏi "Ai đã nhường bước cho Trung Quốc?" trong những năm 50 và kết thúc với những đánh giá tiêu cực của Bill Clinton trước cuộc bầu cử năm 1992 liên quan đến phản ứng của chính quyền George W. Bush trước sự đàn áp khắc nghiệt của các cuộc biểu tình ở Thiên An Môn ba năm trước đó. Nhưng lần này, nhà lãnh đạo hiện tại đã đi xa hơn, Chi Wang nói. 

Cuộc biểu tình tại Quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh, năm 1989
© AP Photo / Jeff Widener
Cuộc biểu tình tại Quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh, năm 1989

Trong bài phát biểu tại Thư viện Tổng thống Nixon vào tháng 7 năm nay, Ngoại trưởng Mike Pompeo đã chỉ trích mối quan hệ Mỹ-Trung. Tất nhiên, người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ không mắng mỏ Nixon trong thư viện mang tên ông, nhưng thận trọng lưu ý rằng giờ đây “thế giới đã hoàn toàn khác”.

“Chúng tôi nghĩ rằng sự phát triển của quan hệ với Trung Quốc trong tương lai hứa hẹn sự tôn trọng và hợp tác lẫn nhau”, - ông Pompeo nói và nhấn mạnh rằng những hy vọng này không thể trở thành hiện thực.

Theo Ngoại trưởng Mỹ, các nỗ lực thiết lập liên lạc với Bắc Kinh đã thất bại vì CHND Trung Hoa không đi theo con đường tự do hóa

Những cố vấn có năng lực

Chỉ có điều, theo quan điểm của các nhà phân tích, Pompeo đã sai. Trước khi đặt dấu chấm dứt 50 năm nỗ lực phát triển quan hệ với CHND Trung Hoa, điều quan trọng cần nhớ là tại sao Nixon ban đầu lại đi một bước như vậy. Trước hết, ông cần Bắc Kinh để giành thế thượng phong trong Chiến tranh Lạnh với Liên Xô. Như nhà khoa học chính trị nổi tiếng và cựu Ngoại trưởng Hoa Kỳ Henry Kissinger đã viết trong cuốn sách "Về Trung Quốc" năm 2011, Nixon "đã đến CHND Trung Hoa không phải để khuyến khích các nhà lãnh đạo của nước này tuân theo các nguyên tắc của nền dân chủ Mỹ hoặc doanh nghiệp tự do - ông tin rằng điều đó là vô ích." 

Như Chi Wang khẳng định, vào những năm 70, Hoa Kỳ và Trung Quốc đến với nhau chỉ vì họ cảm thấy mối đe dọa chung từ Liên Xô. Đó là lý do tại sao mối quan hệ này đã tồn tại qua hai cuộc khủng hoảng nội bộ lớn ở cả hai nước - Watergate ở Mỹ và cái chết của Chủ tịch Mao Trạch Đông ở CHND Trung Hoa.

Tổng thống Jimmy Carter là người đầu tiên nhìn ra cách cải thiện cuộc sống của chính người Trung Quốc thông qua việc thiết lập các mối quan hệ với Bắc Kinh vào cuối những năm 70. Nhưng đồng thời, mối đe dọa đối với Liên Xô không biến mất và chắc chắn là đã được tính đến. Nhưng với lập trường này, Carter đã có thể thuyết phục những người hoài nghi về sự cần thiết phải tăng cường quan hệ với Trung Quốc. Và nó thực sự giúp ích cho người dân CHND Trung Hoa: vào năm 1979, nhà lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình đã phát động cải cách kinh tế nhằm mở cửa nền kinh tế quốc gia. 

Đặng Tiểu Bình
© AP Photo /
Đặng Tiểu Bình

Ngoài ra, theo tác giả bài báo, Trump và Pompeo ngoan cố không nhận thấy một khía cạnh quan trọng khác trong chính sách của Nixon và Carter thời đại đó - tầm quan trọng của các chuyên gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực ngoại giao. Nixon để Kissinger làm ngoại trưởng, Zbigniew Brzezinski làm cố vấn an ninh quốc gia của Carter. 

“Mặc dù những người này đã để lại dấu ấn khó phai mờ mà ít ngoại trưởng hay cố vấn nào có thể lặp lại, nhưng tôi tin rằng Pompeo là người tồi tệ nhất đã giữ những chức vụ này trong thời gian gần đây”, - Chi Wang giải thích.
Ngoại trưởng Hoa Kỳ thứ 56 Henry Kissinger và Tổng thống thứ 37 của Hoa Kỳ Richard Nixon
© AFP 2020 / VOTAVA
Ngoại trưởng Hoa Kỳ thứ 56 Henry Kissinger và Tổng thống thứ 37 của Hoa Kỳ Richard Nixon

Như nhà phân tích nhấn mạnh, Ngoại trưởng Mỹ hiện tại không nổi bật bởi sự nghiệp học vấn hay ngoại giao nghiêm túc. Ông đã chính trị hóa bài đăng của mình đến mức gây ấn tượng về việc "lặp lại những ý tưởng bất chợt của Trump trên trường quốc tế", và những nỗ lực liên tục của ông nhằm coi thường CHND Trung Hoa và Tập Cận Bình chỉ góp phần làm xấu đi quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh. 

Quét sạch thành công của tương tác hành động Trung-Mỹ, Trump và Pompeo không thấy nó đưa đến những thành quả to lớn như thế nào. Nhưng đây không chỉ là lỗi của giới lãnh đạo Mỹ — khi chỉ trích Mỹ cố gắng ngăn cản sự trỗi dậy của Trung Quốc, chính Bắc Kinh cũng quên công nhận vai trò của người Mỹ trong thành công của chính họ, Chi Wang lưu ý.

Mặc dù "mối đe dọa của Liên Xô" đã qua từ lâu, Trung Quốc và Mỹ vẫn có đủ kẻ thù chung - ví dụ như biến đổi khí hậu, khủng bố, coronavirus. Và nếu Nixon và Mao, sau đó là Carter và Đặng có thể tìm thấy tiếng nói chung, thì sẽ thật tuyệt nếu Trump và Tập hiểu rằng họ cũng có thể đạt được nhiều hơn thông qua hợp tác và khi đối đầu, họ có điều gì đó để mất.