05:36 23 Tháng Một 2020
Khoa học
URL rút ngắn
20
Theo dõi Sputnik trên

Có lẽ Trái đất là hành tinh duy nhất trong hệ mặt trời, nơi có sự sống tồn tại. Hơn nữa, sự sống trên hành tinh chúng ta đã phát sinh gần như ngay lập tức sau khi Trái đất được hình thành 4,25 tỷ năm trước.

Kể từ đó, hệ thống các vành đai quanh Trái đất đã hình thành và biến mất, một phần Trái đất bị tan chảy đã bay vào không gian, còn vi khuẩn lam đã dẫn đến sự xuất hiện của Homo sapiens. Sau đây là bài của Sputnik về những sự thật bất ngờ và giả thuyết khác thường về Trái đất.

Trái đất đã từng có vành đai giống sao Thổ

Khoảng 715 triệu năm trước, Trái đất được bảo phủ hoàn toàn trong băng tuyết. Ngay cả vùng xích đạo, nơi ấm nhất trên hành tinh, nhiệt độ cũng ở mức âm 20 độ C.

Thời kỳ này kéo dài gần 120 triệu năm được giới khoa học gọi là “Kỷ Băng hà”. Theo một giả thuyết, chính thời kỳ Băng hà này hình thành hệ thống các vành đai quanh Trái Đất, giống như Sao Thổ ngày nay. Còn bản thân hiện tượng Băng hà đã gây ra vụ nổ Cambrian - gia tăng mạnh sự đa dạng của các sinh vật sống. Còn hiện tượng Băn hà là hậu quả của một sự kiện toàn cầu khác: hình thành hệ thống các vành đai quanh Trái đất, giống như các vành đai Sao Thổ ngày nay.

Hai nhà khoa học Mỹ Peter Fawcett và Mark Boslow cho rằng, ngay trước khi Trái đất biến thành quả cầu băng, một tiểu hành tinh khổng lồ rơi xuống bề mặt hành tinh chúng ta. Cú va chạm mạnh khiến các mảnh vụn đá từ thiên thạch khổng lồ trên bay vào không gian gần Trái đất và hình thành vành đai bay quanh hành tinh chúng ta. Chính các mảnh thiên thạch này ngăn cản ánh sáng Mặt Trời chiếu trực tiếp vào Trái đất, dẫn đến bề mặt bị đóng băng.

Tuy nhiên, hệ thống vành đai này không ổn định và nhanh chóng biến mất khỏi quỹ đạo Trái Đất. Thủy triều Mặt Trăng và gió Mặt Trời đã giúp Trái đất thoát khỏi các vành đai thiên thạch.  

Tuy nhiên, những vành đai như vậy có thể xuất hiện không chỉ một lần, các tác giả lưu ý. Ví dụ, kỷ Băng hà đột ngột xảy ra 34 triệu năm trước và sự tuyệt chủng hàng loạt diễn ra sau đó cũng có thể là hậu quả của cú va chạm với một tiểu hành tinh lớn, mà các mảnh vụn đá từ nó đã hình thành các đĩa bay gần hành tinh.

Mặt trăng từng là một phần của Trái đất

Một trong những lập luận của những người cho rằng người Mỹ chưa bao giờ lên Mặt trăng là thành phần mẫu đá được chuyển từ thiên thể này. Sự phân tích cho thấy rằng, mẫu đá từ Mặt trăng bao gồm những vật liệu thường được tìm thấy trên Trái đất, kể cả cùng một phân số đồng vị titan, oxy và các nguyên tố khác. Nhưng, vấn đề không phải là ở việc mẫu đá Mặt trăng bị làm giả. Trên thực tế, chỉ vài tỷ năm trước, Mặt trăng đã là một phần của hành tinh chúng ta.

Trái đất va chạm Theia (Ảnh minh họa)
© Depositphotos / Innovari
Trái đất va chạm Theia (Ảnh minh họa)

Các nhà khoa học từ Đại học California (Mỹ) phát hiện ra rằng, ngay sau khi Trái đất hình thành, một vật thể vũ trụ có kích thước bằng sao Hỏa, đâm trực tiếp vào hành tinh chúng ta. Trái Đất và thiên thể khổng lồ này, được gọi là Theia, va chạm ở tốc độ rất cao.

Theia phá tan lớp vỏ của Trái Đất. Một phần Trái Đất bị tan chảy hoàn toàn và bay vào không gian. Dần dần, các hợp chất này và thiên thạch vũ trụ tập trung lại, hình thành nên Mặt Trăng.

Hòn đá cổ xưa nhất Trái Đất được tìm thấy trên Mặt Trăng

Trái Đất hình thành khoảng 4,5 tỷ năm trước, sau vụ nổ khổng lồ của Mặt Trời. Trái Đất lúc đó là một quả cầu lửa lớn, bị bao phủ bởi dòng chảy magma trên khắp bề mặt. Sau 100 triệu năm, hành tinh chúng ta dần hạ nhiệt và hình thành lớp đá rắn trên bề mặt. Các nhà khoa học xác định niên đại địa chất của những mẫu đá cổ xưa nhất mà họ tìm thấy trên hành tinh chúng ta và ngoài Trái đất.

Mảnh đá lâu đời nhất được coi là một tinh thể zircon nhỏ được chiết xuất từ lớp vỏ Trái đất ở phía Tây Australia. Các nhà khoa học sử dụng đầu dò nguyên tử chụp cắt lớp để đo tỷ lệ đồng vị chì và oxy. Bằng cách này họ xác định được niên đại của mảnh đá này là  4,4 tỷ năm trước. Tức là, nó được hình thành ngay sau khi đại dương magma nguội lạnh.

Mẫu đá được tìm thấy trên Mặt Trăng vào năm 1971
© Ảnh : LPI/CKSE/David A. Kring.
Mẫu đá được tìm thấy trên Mặt Trăng vào năm 1971

Mẫu đá khác làm từ zircon, thạch anh và fenspat cũng có niên đại tương tự như vậy. Đây là mẫu đá được con người tìm thấy trên Mặt Trăng vào năm 1971. Ở độ sâu 20 km, các nhà khoa học phát hiện loại đá có cùng độ tuổi lâu đời của Trái Đất, bị tách ra do va chạm với thiên thể Theia và hình thành nên Mặt Trăng.

Trong tương lai, Trái Đất sẽ chỉ có một Đại Lục địa duy nhất

Khoảng 300 triệu năm trước, Trái Đất chỉ có một Đại Lục địa duy nhất là Pangea. Đại Lục địa này đã tách ra thành hai phần - Laurasia và Gondwana, sau đó hai phần này cũng tách ra thành các lục địa hiện tại - Eurasia, Bắc và Nam Mỹ, Châu Phi, Úc, Nam Cực, Bán đảo Ả Rập và Hindustan.

Theo những ý tưởng hiện đại, sau 250 triệu năm, các lục địa sẽ lại hợp nhất thành một Đại Lục địa nữa. Một số nhà khoa học gọi nó là Novopangea, những người khác gọi nó là Pangea Ultima, Aurica hoặc Amasia. Không có sự đồng thuận về việc Đại Lục địa duy nhất sẽ như thế nào và sẽ nằm ở đâu.

Các nhà địa chất từ ​​Đại học Yale (Hoa Kỳ) cho rằng, Pangea Ultima sẽ nằm trên khu vực Bắc Băng Dương. Các nhận định khác cho rằng, đại lục địa duy nhất sẽ nằm đối diện với Pangea cổ đại, được bao quanh bởi Thái Bình Dương.